Menos Kuwarto ni Mesandel Virtusio Arguelles

Arguelles, Mesandel Virtusio. Menos Kuwarto. Quezon City: The Pithaya Press, 2002.

1. Proyekto ni Arguelles ang pagsasakataga sa mga “walang ngalang bagay” at mga pangyayaring hindi kakikitaan ng dahilan. Halimbawa, sa “Pagbisita sa Noveleta” (15): “Halos nalimot/ na nga natin kung gaano kasarap matulog/ maghapon at gisingin ng halik/ o halimuyak ng umuusok na kape—/ mga walang ngalang bagay, o kahangalan—/ subalit wala pa rin tayong nakikitang/ dahilan sa mga pangyayari—pag-iral/ halimbawa ng dilim—”. Ganito rin sa “Enigma”: “Mahirap malimutan/ ang gayong pagtatagpo;/ tulad din ng larawan sa dibdib,/ isang tangkay ng bugambilya,/ at pagkatapos, wala na.”

2. Nananalamisim ang persona sa karamihan sa tula lalo na’t marami sa mga tinalakay ay tungkol sa pagkabata at kamatayan. Walang mababakas na nangangaral na tinig. Sa halip ay isang aktibong pagsuko ang ginagawa ng persona sa pamamagitan ng pag-ako sa kanyang kalagayan na hindi niya mauunawaan ang lahat, may mga bagay at pangyayaring hindi mapangalanan at hindi matukoy ang dahilan, at isang trahedya ang buhay na puwedeng tingnan bilang biro lamang at hugutan ng pagkamangha.

3. Personal ang mga tula ni Arguelles sa koleksiyong ito dahil sa paggamit ng mga personal na detalye na sinusundan ng mga pahayag ng realisasyon. Sa “Lipat” (96), isa-isang sinipat ng persona ang lahat ng sulok ng bahay at ang mga kakabit nitong alaala bilang pagpapaalam bago lumipat. Gaya ng lahat ng bagay o pangyayaring pinagbuhusan ng oras, nagkakaroon ang tao ng malapit na relasyon sa mga ito:

          Sa itinakda at inihaba ng panahon

          anino silang masugid na tagasubaybay

          sa bawat pantig ng iyong pag-ibig.

          Matiyagang tagapagtala ng sarikulay

          na karanasan. Maingat na tagapagkipkip

          ng pilat at matapat na tagapaglihim

          ng bawat mong pangamba.

4. Sa mga tulang payak at bilang ang mga pantig, nagagawa ni Arguelles na mag-iwan ng napakatingkad na sitwasyon. Sa “Umaga Pagkaulan” (14), matingkad ang imaheng “dinungaw/ ng araw/ ang patak/ ng ulang/ naghikaw/ sa kawad-/sampayan”. Ganoon rin sa “Sinauna” (78) na maselan ang pagkakalarawan sa seks: “Nananabik sa basal/ na tubig—yaong kiming/ nababasag sa karnal/ na kanal, banal na gumigiti”. Kakaiba at kakatuwa naman ang epekto ng mga linya sa “Bestiyal” (87) hindi dahil sa paglalarawan mismo sa sitwasyon kundi sa madadalumat na tunog ayon sa mga sitwasyon: “inaani ang huni ng bubuwit/ kung tinatambol ang puwit” at “Pinupupol ang kahol ng aso/ kung pinipiyano ang suso”.

5. Sa mahabang tulang “Temple Tuttle” (101), malaya ang daloy ng mga sentimiyento ng personang lubos ang panghihinayang sa hindi pagkapanood sa pag-ulan ng bulalakaw. Nagmamaktol ang persona sa pagiging bihira ng penomenong kanyang hindi naranasan:

—subalit mahirap

itong kaagad maunawaan ng tulad kong tuwina’y

napasusuntok lamang sa hangin, umuupo sa kanto

upang magbuga ng bilog bilog na usok ng sigarilyo

at tumititig sa bangketa, sa siyudad ng alab at ingay,

ng tula at ligalig.

6. Parang may itinatayong bakod si Arguelles sa karamihan sa tula. Malinaw ang kanyang paglalarawan sa mga bagay at pangyayari subalit mahirap makuha ang lohika ng mga detalye. Kakulangan marahil ito sa organikong kaisahan. Sa mga huling linya, imbes na gumawa ng kongklusyon, tinatalakay niya ang isang espesipikong sitwasyon at doon tinatapos nang walang pagbubuhol o pagbibigkis ng mga ideya.

7. Bakit Menos Kuwarto? Kulang ng sangkapat ang koleksiyon. May 75 na tula na hinati sa tatlong bahagi. Nakatutuwang sa pagsuyod mo pa lang sa talaan ng nilalaman, magtataka ka na kung bakit nagsisimula sa ikaapat na bahagi ang koleksiyon at magtatapos sa ikalawang bahagi. Mula dito, kailangan mo nang basahin ang buong koleksiyon.

 Si Mesandel Virtusio Arguelles ay ang may-akda rin ng Ilahas (2004), Hindi man lang nakita (2005), at Parang (2008).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: